Psikolojik burçlar ve insan nefsi

Psikolojik Burçlar

Gezegenlerin konumunu değil, insan nefsinin hâlini anlatan on iki burç.

Psikolojik burçlar fikrini kavrayabilmemiz için, bedenlerimizde yaşayan ve insanın temel bileşeni sayılan insan nefsinin gerçek anlamını anlamamız gerekir. İnsan üç bileşenden oluşur: beden, ruh ve nefis. Psikolojik burçlar insan nefsinden ve şeytanın vesveselerinden nasıl etkilendiğinden söz eder; bu vesveseler, maddi bedeni gayri maddi nefisle bağlayan, kalplerimizdeki kara pıhtı aracılığıyla, kanın kalpte aktığı gibi nefsin içinde akar.

İnsan nefsi, insanın temelidir, hatta insanın ta kendisidir. Biz dünya hayatına gelmeden önce, daha anne karnındayken bize ruh üflenmeden önce yaratılmıştır. Düşünen, sevinen, üzülen, konuşan, işiten, lezzet alan ve acı çeken nefistir; endişelenen, korkan, utanan da odur. Beden ise topraktan yaratılmış, tamamen üzerimize giydiğimiz özel bir maddi giysiden başka bir şey değildir; maddi dünyada onun aracılığıyla görür ve işitiriz. Ruh ise giydiğimiz bedene hayat veren şeydir; tıpkı arabayı hareket ve canlılıkla titreştiren elektrik enerjisi gibi. Arabada elektrik enerjisi olmasa hareketten tamamen kalır ve bir demir parçasına dönüşür. Bedendeki ruh da böyledir: O olmasa beden hayatını yitirir, bütün hücreleri büyümeyi ve hareketi bırakır, kalp atmaz, kan akmaz olur. Nefis ise bu bedene binen ve organlarını kullanarak onu hareket ettiren, maddi dünyayı beş duyusu aracılığıyla tanıyan şeydir; tıpkı arabanın sürücüsünün onu yönetmesi, farları sayesinde görmesi, tekerlekleri sayesinde yürümesi ve gövdesi aracılığıyla acı çekmesi gibi.

Modern bilim, insan bedeninin içinde idrak eden, gören, işiten, üzülen ve sevinen bir başka şeyin daha var olduğunu doğrular; maddi olmayan başka bir şeyin. Gören gözün kendisi değildir, idrak eden de beyin değildir. Göz, görmeye yardımcı bir araçtır, tıpkı arabanın farı gibi. Beyin de kendi başına görmez; o, gördüğü görüntüleri birkaç işlemden geçirerek çözümlemeye yarayan bir araçtır ve bu görüntüler sonunda elektrik sinyallerine dönüşür. Beş duyumuz aracılığıyla gelen her şey beyne iletilir ve elektrik sinyallerine dönüşür; modern bilimin söylediği budur. Gördüğümüz görüntüler, duyduğumuz sesler, kokladığımız kokular, tattığımız yiyecekler, dokunduğumuz maddeler; hepsi sonunda hızlı ve karmaşık bir yolla beyne aktarılır ve idrak etmemize yardımcı olan elektrik sinyallerine dönüşür.

Ama tam olarak kime yardım ediyor bunlar?! Beynin idrak etmesine mi?! Beyni analiz etsek, içinde yağlardan ve proteinlerden başka bir şey bulamayız; bu bileşenler başka birçok canlı organda da vardır. Yani “beyin” dediğimiz bu et parçasında, bize çeşitli görüntüleri gördüren, bilinci oluşturan ya da her birimizde “ben” veya “nefsim” dediğimiz varlığı meydana getiren hiçbir şey yoktur! Gören, işiten ve idrak eden insan nefsidir..

İnsan nefsinin türleri

Kur’an-ı Kerim insan nefsinin üç ana türünden söz eder: Nefis ya levvâme olur, ya emmâre olur ya da mutmainne olur. Kalpte miras kalan küçük kara pıhtı yüzünden insan nefsinin aslı levvâmedir. Kara pıhtı doğumda çok küçüktür ve insanla birlikte büyür; şeytan da ancak belli bir büyüklüğe ulaştığında vesvese vermeye başlayabilir. Kara pıhtının büyümesinin başlıca sebebi, şeytanın nefislerimize fısıldadığı vesveselerin ve şeytani emirlerin yerine getirilmesidir. Bu emirlerin tek amacı bizi doğru yoldan, bizi cennete götürecek ve yürütecek hidayet yolundan uzaklaştırmaktır.

Bu yüzden şeytan, hedefine ulaşmak için insan nefislerine karşı yedi sinsi yolu kademe kademe kullanmaya çalışır. İlk vesvesesiyle Allah’a karşı küfürle başlar; olmazsa ikincisiyle Allah’a şirk koşturmayı dener; olmazsa üçüncüsüyle büyük günahları işletmeyi; olmazsa dördüncüsüyle küçük günahları işletmeyi; sonra beşincisiyle vakit kaybettirmeyi; sonra altıncısıyla dinin ayrıntılarındaki boş işleri; en sonuncusu ise insanları üzerimize musallat etmektir..

Şeytanın insana vesvese verirken kullandığı yedi yol

  1. Allah’a karşı küfür
  2. Allah’a şirk koşmak
  3. Büyük günahları işlemek
  4. Küçük günahları işlemek
  5. Vakit kaybettirmek
  6. Dinin ayrıntılarındaki boş işler
  7. İnsanları musallat etmek

Tuhaf olan şu ki, şeytanların vesvesesi Müslümanların ülkelerinde çoğalır, kâfirlerin ve ateistlerin ülkelerinde ise azalır, hatta neredeyse hiç kalmaz. Bunun sebebi, Batı’daki insan nefislerinin şeytanın tek hedefini, yani Allah’ın doğru yolundan uzaklaşmayı zaten gerçekleştirmiş olmasıdır. Bu yüzden kara pıhtı, şeytanın vesveselerinden değil, insanın yaşam tarzından etkilenir hâle gelmiştir; şeytan onları başkasına bırakmıştır. Müslümanların ülkelerinde ise İblis’in askerlerinin bize her yoldan saldırdığını görürsün. Birinci ve ikinci yollarda başarısız olmalarına rağmen kalan beş yolla boğuşurlar ve bizim üzerimizde en çok galip gelebildikleri yol, beşinci yol olan vakit kaybettirmedir!

(İblis) dedi ki: Madem ki beni azdırdın, ben de onları saptırmak için senin dosdoğru yolunun üzerine oturacağım. Sonra onlara önlerinden, arkalarından, sağlarından ve sollarından sokulacağım. Sen de çoğunu şükredenlerden bulmayacaksın.

A‘râf 16-17

İnsan nefsinin bölümlenmesi

Psikolojik burçlar, daha önce tanıdığımız ya da duyduğumuz burçlardan tamamen farklı olan on iki ayrı burca ayrılır. Psikolojik burçlar ne Güneş’ten, ne Ay’dan, ne de başka herhangi bir gezegenden ya da gök yıldızından etkilenir; ne doğum ayına, ne doğum yılına, ne de doğum gününe göre hesaplanır. Bunlar, insanın yaşam tarzıyla ve lanetli şeytanın emirlerine ve vesvesesine ne ölçüde boyun eğdiğiyle belirlenir. Bu yüzden burada psikolojik burçlara özgü tarihler bulamayız; bunun yerine insanın kendi kendine sorduğu, şu anda hangi psikolojik burca ait olduğuna dair özel sorular vardır. Bu burçlar konusunda ilginç olan, sahibinde kalıcı olarak sabit durmamalarıdır; insanın yaşam tarzı ve şeytanın vesveseleriyle mücadelesi değiştikçe birden fazla kez değişebilirler!

Psikolojik burçların, dâhil oldukları gruplara işaret eden özel ikili isimleri vardır. Bunlar birinci burçla (Yenilmiş Yıkıcı) başlar ve on ikinci burçla (Galip Yapıcı) biter. Her burcun kendine özgü nitelikleri vardır. Bu burçları anlamamızı kolaylaştırmak için üç yatay grup ve dört dikey grup olarak ayrılmışlardır. Aşağıdaki şekil bu grupları göstermektedir:

Yukarıdaki şekilde de görüldüğü gibi her grupta dört burç bulunan üç yatay grup vardır; ayrıca her grupta üç burç bulunan dört dikey grup da vardır. Bunlar şunlardır:

Dikey gruplar

İkinci dikey grup: (İnzivacı burçlar):

  1. İkinci burç: Yenilmiş İnzivacı
  2. Altıncı burç: Dengeli İnzivacı
  3. Onuncu burç: Galip İnzivacı

Birinci dikey grup: (Yıkıcı burçlar):

  1. Birinci burç: Yenilmiş Yıkıcı
  2. Beşinci burç: Dengeli Yıkıcı
  3. Dokuzuncu burç: Galip Yıkıcı

Dördüncü dikey grup: (Yapıcı burçlar):

  1. Dördüncü burç: Yenilmiş Yapıcı
  2. Sekizinci burç: Dengeli Yapıcı
  3. On ikinci burç: Galip Yapıcı

Üçüncü dikey grup: (İkili burçlar):

  1. Üçüncü burç: Yenilmiş İkili
  2. Yedinci burç: Dengeli İkili
  3. On birinci burç: Galip İkili

Yatay gruplar

Üçüncü yatay grup: (Galip burçlar):

  1. Dokuzuncu burç: Galip Yıkıcı
  2. Onuncu burç: Galip İnzivacı
  3. On birinci burç: Galip İkili
  4. On ikinci burç: Galip Yapıcı

İkinci yatay grup: (Dengeli burçlar):

  1. Beşinci burç: Dengeli Yıkıcı
  2. Altıncı burç: Dengeli İnzivacı
  3. Yedinci burç: Dengeli İkili
  4. Sekizinci burç: Dengeli Yapıcı

Birinci yatay grup: (Yenilmiş burçlar):

  1. Birinci burç: Yenilmiş Yıkıcı
  2. İkinci burç: Yenilmiş İnzivacı
  3. Üçüncü burç: Yenilmiş İkili
  4. Dördüncü burç: Yenilmiş Yapıcı

Psikolojik burçlar ve yeryüzündeki fesat

Bu burçların neden bu ikili isimlerle anıldığını ve neden bu yatay ve dikey gruplara ayrıldığını anlayabilmemiz için, bu burçlara özgü bir benzetmeyi kavramamız ya da hayalimizde canlandırmamız gerekir: Bugünkü hayatımızdaki her türlü ve her biçimdeki fesat, yoluna çıkan yanıcı her maddeyi yakıp kavuran, alev alev yanan devasa bir yangına büyük ölçüde benzer. Bu hayattaki insanlar ise itfaiyecilere benzer; asıl görevleri bu devasa yangını söndürmektir: Önce kendilerini yangından korumak, ikinci olarak da çevrelerini saran her yangını ya da ulaşabildikleri uzaktaki her yangını söndürmek. Bu benzetmeyle, Allah’ın izniyle, psikolojik insan burçları hakkında ileride açıklanacak her şeyi kavrayabileceğiz..

Her ne zaman savaş için bir ateş yakmışlarsa, Allah onu söndürmüştür. Onlar yeryüzünde fesat çıkarmaya çalışırlar. Allah fesatçıları sevmez.

Mâide 64

Psikolojik burçlar, hayatımızda fesadın yayılmasının gerçek sebeplerini bilmeye çalıştıkları ve fesadı yüzeyine değil, sorunun köklerine ulaşan bir tedaviyle gidermeye uğraştıkları sürece, onları incelemeye ve derinlemesine araştırmaya değerdir.

Ne yazık ki yangınlar çoğu bölgede ve ülkede hâlâ alev alev yanıyor; kimi yerlerde çok şiddetli ve alevleri yüksek, kimi yerlerde daha az yanıyor ve daha az güçlü! Altı milyardan fazla insan itfaiyeci olarak bu yıkıcı yangının söndürülmesini ve alevinden, kavurucu sıcağından kurtulmayı istiyor, ama hepsi onu söndürmek için çalışmıyor. Aralarından çok azı canla başla söndürmeye çalışıyor, ancak nafile! Çoğu ise şaşkın şaşkın yangına bakıp duruyor, hiçbir şey yapmıyor; bazıları da yangına karşı hiçbir koruyucu giysi giymeden yangının ortasında duruyor, yanarak acı çekiyor, hatta kendi ateşlerinin alevleriyle başkalarını da yakıyor. Bir kısmı da yandığının farkında bile olmadan yanıyor.

Bütün itfaiyeciler koruyucu giysilerle donansa ve her biri gücü ve imkânı ölçüsünde yangını söndürmek için birlikte çalışsa, hayatımıza yayılan fesadın alevinden gerçekten kurtulabilirdik; barışın, mutluluğun, güvenliğin, adaletin, özgürlüğün, onurun, doğruluğun ve ilmin meyvelerinden nimetlenirdik. Bunlar, İslam yayılsa devşireceğimiz meyvelerin ta kendisidir! Din ve inanç farklı olsa da herkes bu meyvelerin peşindedir; herkes başkalarını, inancının meyvelerinin bütün bu meyveler olduğuna ve kendisinin haklı olduğuna ikna etmek ya da onları buna zorlamak ister!

Bu burçların yansıttığı çizimlerden, her burcun niteliklerine dair daha net bir fikir edinebiliriz. Yapıcı burçlar, ulaşabildikleri fesat yangınlarını söndürmek için bütün güçleriyle çabalayan burçlardır. Yıkıcı burçlar ise ne yazık ki yangının yayılmasına yardım eder ve yoluna çıkan herkesi yakar! İnzivacı burçlar, ki ne yazık ki insanların büyük çoğunluğunu oluştururlar, bir kenarda inzivaya çekilip dururlar; çevrelerini saran yangınları söndürmeye yardım etmek için hiçbir yola başvurmazlar. Çoğu, yangını söndürme konusunda tecrübesi olmadığı için yangından uzak durmakla doğru düşündüğüne inanır ve yangını nasıl söndüreceğini öğrenmeyi zaten hiç düşünmez. İkili burçlar ise doğaları gereği tuhaftır: Bir yandan yangınları söndürmeye katkıda bulunarak faydalıdırlar, aynı zamanda öbür eliyle karşı taraftan yangının artmasına katkıda bulunurlar. Söndürme güçleri yakma güçlerinden büyükse insanlık için faydalıdırlar; tersi olursa tıpkı yıkıcı burçlar gibi çok zararlıdırlar!

Bu burçların çizimlerinden şunu da fark ederiz: Bazı itfaiyecilerin bedeninin tamamı koruyucu giysiyle kaplıdır, bazılarının bedeninin yarısı koruyucu giysiyle kaplıdır, bazılarının ise bedeni yangına karşı hiçbir koruyucu giysiyle kaplı değildir! Bunun sebebi, bu burçların, vesveseleri kanın kalpte aktığı gibi nefislerimizde akan kovulmuş şeytanın vesvesesiyle mücadelesidir. İnsan kalbini, kalplerimizde bulunan kara pıhtının izlerinden ne kadar arındırırsa, galip burçlar grubuna o kadar yaklaşır ve özel koruyucu giysiler giyerek yangınlardan o kadar korunur. Kalpteki kara pıhtı büyüdükçe, kirlendikçe ve karardıkça da bu kalbin sahibi yenilmiş burçlara yaklaşır ve çevresini saran yangınlara karşı korumasız kalır. İnsanların çoğunda ise asıl olan, nefislerinin levvâme olması ve şeytanın vesveseleriyle mücadelelerinin denk olmasıdır; kimi zaman bu vesveselere galip gelirler, kimi zaman vesveseler onlara galip gelir ve vicdan azabı ile pişmanlık duyarlar. Bu yüzden yangınlara karşı yarım koruyucu giysi giyerler; çünkü bazen ateşle yanarlar, bazen de ona karşı koyarlar.

Allah’ın sana verdiği şeylerle ahiret yurdunu ara, dünyadan da nasibini unutma. Allah sana iyilik ettiği gibi sen de iyilik et. Yeryüzünde bozgunculuk arama. Çünkü Allah bozguncuları sevmez.

Kasas 77

Yenilmiş burçlar bu adı aldı, çünkü şeytanın habis vesvesesiyle yenilgiye uğradılar; bu da insan nefsindeki kara pıhtının büyümesine yol açtı.

Birinci yatay grup: (Yenilmiş burçlar):

  1. Birinci burç: Yenilmiş Yıkıcı
  2. İkinci burç: Yenilmiş İnzivacı
  3. Üçüncü burç: Yenilmiş İkili
  4. Dördüncü burç: Yenilmiş Yapıcı

Dengeli burçlar bu adı aldı, çünkü şeytanla denk düştüler; kimi zaman şeytana galip gelirler, kimi zaman şeytan onlara galip gelir. Bu yüzden onlarda kara pıhtıyı orta büyüklükte buluruz.

İkinci yatay grup: (Dengeli burçlar):

  1. Beşinci burç: Dengeli Yıkıcı
  2. Altıncı burç: Dengeli İnzivacı
  3. Yedinci burç: Dengeli İkili
  4. Sekizinci burç: Dengeli Yapıcı

Galip burçlar bu adı aldı, çünkü şeytanın vesveselerini yendiler. Bu yüzden insan nefsinde kara pıhtının belirgin bir izini bulamayız.

Üçüncü yatay grup: (Galip burçlar):

  1. Dokuzuncu burç: Galip Yıkıcı
  2. Onuncu burç: Galip İnzivacı
  3. On birinci burç: Galip İkili
  4. On ikinci burç: Galip Yapıcı

Yıkıcı burçlar bu adı aldı, çünkü hayatta yıkarlar ve inşa etmezler; yeryüzündeki fesadın başlıca sebebi onlardır.

Birinci dikey grup: (Yıkıcı burçlar):

  1. Birinci burç: Yenilmiş Yıkıcı
  2. Beşinci burç: Dengeli Yıkıcı
  3. Dokuzuncu burç: Galip Yıkıcı

İnzivacı burçlar bu adı aldı, çünkü hayatta inzivaya çekilmişlerdir; ne inşa ederler ne de yıkarlar. Yeryüzünde olmaları da olmamaları da birdir.

İkinci dikey grup: (İnzivacı burçlar):

  1. İkinci burç: Yenilmiş İnzivacı
  2. Altıncı burç: Dengeli İnzivacı
  3. Onuncu burç: Galip İnzivacı

İkili burçlar bu adı aldı, çünkü hayattaki fiilleri ikilidir; aynı anda hem inşa ederler hem yıkarlar.

Üçüncü dikey grup: (İkili burçlar):

  1. Üçüncü burç: Yenilmiş İkili
  2. Yedinci burç: Dengeli İkili
  3. On birinci burç: Galip İkili

Yapıcı burçlar bu adı aldı, çünkü hayattaki fiilleri yapıcıdır; yeryüzünü inşa eder, ıslah eder ve yeryüzündeki fesadı ortadan kaldırmaya çalışırlar.

Dördüncü dikey grup: (Yapıcı burçlar):

  1. Dördüncü burç: Yenilmiş Yapıcı
  2. Sekizinci burç: Dengeli Yapıcı
  3. On ikinci burç: Galip Yapıcı